Malvertising: wanneer de advertentie zelf het probleem is

De meeste advertenties zijn hinderlijk. Een klein deel is gevaarlijk, en dat deel heeft een eigen naam: malvertising, van "malicious advertising".

De truc is dat niemand een dubieuze site hoeft te bezoeken. Advertenties worden geleverd door netwerken die op duizenden sites tegelijk zijn ingebouwd — ook op serieuze. Wie een advertentie boekt, koopt ruimte, geen vertrouwen. Lukt het iemand om een schadelijke advertentie door de controle van een netwerk te krijgen, dan verschijnt die op sites die zelf niets fout hebben gedaan.

Wat daaruit voortkomt, is meestal een van drie dingen.

Het eerste is de valse melding. Er verschijnt een venster dat beweert dat de browser verouderd is, dat er een plug-in ontbreekt, dat de computer besmet is. De knop eronder downloadt geen update, maar een programma. Dat werkt niet omdat mensen goedgelovig zijn, maar omdat de melding precies daar staat waar echte meldingen staan.

Het tweede is de doorverwijzing. Een klik ergens op de pagina — of helemaal geen klik — opent een nieuw venster met een adres dat lijkt op dat van een bekend merk. Vandaar gaat het verder, vaak via meerdere tussenstations, zodat het spoor moeilijk terug te volgen is.

Het derde is de stille variant: de advertentie laadt code na die zoekt naar een gat in de browser. Vindt hij er geen, dan gebeurt er niets en merkt niemand iets. Vindt hij er een, dan heeft de gebruiker nergens op geklikt.

Een adblocker helpt op precies één plek, en die plek moet je niet groter maken dan hij is: hij voorkomt dat de advertentie überhaupt wordt geladen. Wat niet wordt geladen, kan geen venster openen, nergens naartoe doorverwijzen en geen gat zoeken. Dat werkt omdat het vroeg ingrijpt — maar het is geen virusscanner. Een blocker controleert geen bestanden, herkent geen schadelijke software en doet niets meer zodra er iets is gedownload.

De tweede plek waar je kunt ingrijpen, is het adres. Wie belandt op een pagina die op een bekende lijkt, ziet het verschil vaak niet — tussen een Latijnse en een Cyrillische "a" is met het blote oog niets te zien. Een waarschuwing vóórdat er iets wordt ingetypt, is daar meer waard dan elke uitleg achteraf.

Samen dekken ze niet alles af. Ze dekken de weg af die malvertising het vaakst neemt — en die weg begint bijna altijd met een advertentie die wordt geladen.